Thiên nhiên Việt Nam luôn mang trong mình những vẻ đẹp kỳ vĩ, khiến du khách từ khắp nơi trên thế giới phải trầm trồ thán phục. Trong đó, Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới, là một trong những kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng nhất của Việt Nam. Khám phá hang Sơn Đoòng là một trải nghiệm vô cùng khó quên. Du khách sẽ được chiêm ngưỡng những khối thạch nhũ, măng đá khổng lồ, trải nghiệm bơi trong hang,... đặc biệt là thách thức vượt qua Bức tường Việt Nam 90m đầy ấn tượng.
Hang Sơn Đoòng ở đâu? Lịch sử phát hiện và khám phá
Hang Sơn Đoòng nằm ở vùng lõi của Vườn Quốc Gia (VQG) Phong Nha - Kẻ Bàng, thuộc tỉnh Quảng Trị (trước sáp nhập là tỉnh Quảng Bình), Việt Nam. Để đến được Hang Sơn Đoòng, du khách bắt buộc phải tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng do Oxalis Adventure vận hành với số lượng giới hạn chỉ 1000 khách mỗi năm.
Ai đã phát hiện ra Hang Sơn Đoòng?
Hang Sơn Đoòng được phát hiện bởi ông Hồ Khanh, một Sơn Tràng (Phu Trầm) tại làng Phong Nha. Năm 1990, trong một lần tìm hang đá trú mưa giữa rừng sâu, ông nhìn thấy cửa hang với luồng gió lạnh, sương mù dày và âm thanh nước chảy dữ dội vọng ra từ lòng đất. Cảm giác vừa tò mò vừa e ngại khiến ông dừng lại, nhưng những dấu hiệu ấy đủ để gieo vào trí nhớ một nghi vấn về một hang động khổng lồ.
Đến năm 2007, ông Hồ Khanh gặp được ông Howard Limbert và bà Deb Limbert (2 chuyên gia dẫn đầu của Đội thám hiểm hang động Anh - Việt) và nhớ lại manh mối về cửa hang kỳ lạ. Ông đã mất 1 năm để tìm lại đường đến cửa hang và liên lạc đội thám hiểm, chính thức đưa họ đến chuyến thám hiểm lịch sử vào ngày 07/04/2009.
Sau gần 20 năm bị bỏ quên trong ký ức bộn bề, Hang Sơn Đoòng đã mở cửa đón đoàn thám hiểm đưa hang động lớn nhất thế giới đến với đông đảo khán giả và du khách.
Nguồn gốc của tên Hang Sơn Đoòng
Ông Hồ Khanh đã cùng các nhà thám hiểm đặt tên cho hang động này là Hang Sơn Đoòng. Trong đó, “Sơn” nghĩa là núi, “Đoòng” là tên của thung lũng nơi suối Rào Thương chảy qua và hình thành nên hang động. Thung lũng này cũng là nơi sinh sống của cộng động Bru - Vân Kiều. Dòng suối Rào Thương còn đóng vai trò như một người dẫn đường đã đưa đoàn thám hiểm đến Hang Én và là manh mối để tìm ra Hang Sơn Đoòng.
Các cột mốc quan trọng trong quá trình khảo sát Hang Sơn Đoòng
Quá trình khảo sát Hang Sơn Đoòng là hành trình kéo dài trong 10 năm với 3 cuộc khảo sát:
- Ngày 07/04/2009: Ông Hồ Khanh dẫn đường đưa Đoàn thám hiểm Hang động Anh - Việt do ông Howard Limbert dân đầu đã lần đầu khảo sát, đo vẽ bản đồ và ghi nhận quy mô ban đầu. Khi đến gần cuối hang động, đoàn bị một bức tường thạch nhũ cao khoảng 90m chặn lại nên phải quay trở ra bằng lối cũ.
- Tháng 3/2010: Đoàn thám hiểm cùng các nhà khoa học và nhóm làm phim của hãng truyền hình National Geographic TV quay trở lại để thực hiện kế hoạch vượt qua bức tường. Họ mang theo thiết bị chuyên dụng và thành công chinh phục bức tường cao 90m, sau đó di chuyển thêm 600m đến cửa sau Hang Sơn Đoòng.
- Bản đồ hang động được vẽ hoàn chỉnh và xác định thể tích trong hang lên đến 38.5 triệu m3. Cũng trong năm đó, National Geographic công bố phim tài liệu "The World's Biggest Cave" cùng kết quả xác nhận Sơn Đoòng là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.
Ngày 31/03/2019: Ông Howard Limbert cùng nhóm chuyên gia lặn hang động nổi tiếng thế giới như Martin Holroyd, Rick Stanton, Jason Mallinson, Chris Jewell đã thực hiện chuyến thám hiểm lặn xuống dòng sông ngầm bên trong Hang Sơn Đoòng. Họ khám phá tới độ sâu 77m và phát hiện ra một vòm hang ngầm ở độ sâu 61m. - Các chuyên gia phán đoán dòng sông còn một thế giới ngầm hùng vĩ và có hang ngầm nối với Hang Thung cách Hang Sơn Đoòng khoảng 600m. Tuy nhiên do chưa có thiết bị lặn chuyên dụng cho độ sâu quá lớn nên các chuyên gia phải tạm dừng và lên kế hoạch cho một cuộc thám hiểm sâu hơn trong tương lai.
Các kỷ lục thế giới của Hang Sơn Đoòng
Hang Sơn Đoòng được khảo sát trong 10 năm (từ 2009 - 2019) và công bố là Hang động lớn nhất thế giới vào ngày 14/4/2009. Kể từ đó, hang động thu hút sự quan tâm của giới thám hiểm, các tổ chức kỷ lục, báo chí và đông đảo khán giả toàn cầu. Hang động đạt hàng loạt kỷ lục ấn tượng cả về kích thước, cấu trúc, địa chất đến hệ sinh thái, cảnh quan du lịch, v.v. Sau đây là một số kỷ lục thế giới của Hang Sơn Đoòng:
Kích thước và thể tích khổng lồ nhất thế giới
Hang Sơn Đoòng dài 9km, có những đoạn trần hang cao lên đến 200m, rộng hơn 160m, có thể đặt vừa toà nhà cao 40 tầng. Thể tích của hang động lên đến 38.5 triệu m3, lớn gấp 5 lần Hang Deer ở Malaysia, nơi được công nhận là hang động lớn nhất thế giới trước khi phát hiện Hang Sơn Đoòng.
Thạch nhũ cao nhất thế giới
Măng Hope and Vision có chiều cao 80m được công nhận là khối thạch nhũ cao nhất thế giới. Bên cạnh đó, khối măng đá Hand of Dog cao 60m được hình thành trên vòm hang cao 100m cùng nhiều khối thạch nhũ khổng lồ khác trong Hang Sơn Đoòng cũng được đánh giá cao.
Hang động duy nhất có cả một khu rừng nguyên sinh nằm bên trong
Vườn Địa Đàng (Garden of Edam) nằm ở Hố Sụt 2. Khu vực này hình thành ở độ sâu hơn 250m so với bề mặt, nơi ánh sáng tự nhiên xuyên qua trần hang bị sụt, tạo điều kiện cho thảm thực vật phát triển. Trong đó, nhiều cây thân gỗ có đường kính nhỏ nhưng cao hơn 40m để vươn lên đón nắng và nhiều loài động vật hoang dã như khỉ, sóc bay, chim, v.v.
Khu rừng rộng lớn đến mức khiến các chuyên gia thám hiểm đã lầm tưởng rằng đây là lối ra của Hang Sơn Đoòng trong lần khảo sát đầu tiên năm 2009. Nhưng đến khi khảo sát toàn bộ khu rừng, họ mới nhận ra rằng đây là một khu rừng nằm lọt thỏm hoàn toàn giữa Hố sụt 2 rộng 175m và cao hơn 250m.
Hang động còn vô số bí ẩn khiến chuyên gia không ngừng nghiên cứu
Sau hoàn thiện bản đồ của nhiều hang động gần khu vực Hang Sơn Đoòng, các chuyên gia phát hiện Hang Va nằm ngay bên dưới cửa ra của Hang Sơn Đoòng. Vị trí này chỉ cách Bức tường Việt Nam khoảng 50m.
Năm 2019, sau chuyến lặn thám hiểm sông ngầm trong Hang Đoòng các chuyên gia phát hiện một vòm hang ngầm ở độ sâu 61m. Họ phán đoán rằng đây có thể là lối ngầm dẫn nối đến Hang Thung ở cách Hang Sơn Đoòng khoảng 600m.
Các kỷ lục truyền thông của Hang Sơn Đoòng
- 2009 - 2010: National Geographic Magazine và National Geographic TV công bố Sơn Đoòng là hang động lớn nhất thế giới.
- 2013: Guinness World Records công nhận là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.
- 2014: The New York Times bình chọn Hang Sơn Đoòng là một trong top 52 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới.
- 2015:
- Guinness World Records công nhận là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới về thể tích.
- Đoàn làm phim của đài ABC News đã quay phim và phát sóng trực tiếp hình ảnh Hang Sơn Đoòng từ trong hang cho chương trình Good Morning America.
- Cuối năm tạp chí National Geographic công bố bộ ảnh 360° chụp rõ nét cùng các âm thanh bên trong hang động.
- 2019: MV Alone P.II của Alan Walker quay bên trong hang và phát hành vào ngày 27/12/ 2019. Đến nay, video đã đạt được 470 triệu lượt xem.
- 2020: Được Business Insider vinh danh là 1 trong 20 kỳ quan thiên nhiên phá vỡ kỷ lục tự nhiên.
- 2021: Trong thời gian đại dịch toàn cầu, bộ ảnh 360° chụp trong Hang Sơn Đoòng trở thành tour thực tế ảo nổi tiếng.
- 2022: Google Doodle tôn danh hình ảnh Hố Sụt 1 và Wedding Cake của Hang Sơn Đoòng trên trang tìm kiếm Google tại 18 quốc gia.
- 2023: Hang Sơn Đoòng xuất hiện trong phim tài liệu Planet Earth III - Extreme của BBC.
- 2026: Hang Sơn Đoòng xuất hiện trong chương trình 60 Minutes của đài CBS.
Những điểm nổi bật bên trong hang Sơn Đoòng
1. Dòng sông ngầm hình thành nên hang động lớn nhất thế giới
Dòng sông ngầm trong Hang Sơn Đoòng có nguồn gốc từ sông Rào Thương chảy xuyên qua Hang Én và dòng chảy từ Hang Khe Ry, kết hợp và các dòng suối rừng. Sông ngầm đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành nên hang động, góp phần tạo nên vi khí hậu, hệ sinh thái và các hiện tượng thời tiết độc đáo của Hang Sơn Đoòng.
Dòng sông ngầm còn tạo nên những trải nghiệm như lội suối, vượt ghềnh thác, bơi sông ngầm vượt hành lang hẹp,v.v., khi du khách thám hiểm Sơn Đoòng.
2. Nhánh hang Hope and Vision và măng đá Hand of Dog
Một đoạn hang thẳng và rộng lớn đến mức có thể đặt vừa một toà nhà cao khoảng 40 tầng. Nơi đây có khối thạch nhũ Hope and Vision cao 80m được xác định là khối thạch nhũ cao nhất thế giới. Đây là nơi MC Ginger Zee của đài ABC News đã gửi lời chào buổi sáng đến người dân Mỹ trong chương trình Good Morning America tháng 5 năm 2015.
Khi di chuyển hết khoang thứ nhất của Hope and Vision, du khách sẽ nhìn thấy măng đá Hand of Dog nằm cách Hố Sụt 1 khoảng 1km. Khối măng đá này nổi bật vì có độ cao 60m và được hình thành trên một vòm hang cao 100m. Khi đứng trên măng đá Hand of Dog, du khách có thể nhìn thấy tia sáng mờ ảo từ Hố Sụt 1 và nếu may mắn có thể nhìn thấy những làn mây trôi bồng bềnh.
3. Hành lang hoá thạch
Hành lang hóa thạch rộng hàng trăm mét vuông ở bên dưới Bãi trại 1 (gần Hố sụt 1), nằm sâu 40m so với nền hang và sâu 200m so với mặt đất. Đây là một triển lãm sinh vật hàng trăm triệu năm tuổi, nơi tập hợp hoá thạch của nhiều loài sinh vật biển như san hô, sò, ốc, cá, v.v.
Hóa thạch của nhiều loài đã tuyệt chủng cũng được tìm thấy như hóa thạch san hô bốn tia (Tetra Coral fossil) có kích thước dài 10cm và hoá thạch huệ biển (Crinoids) có niên đại khoảng 300 triệu năm.
4. Hố sụt 1: Vọng Khủng Long
Hố sụt 1 sâu 450m và rộng 125m là nơi du khách có thể ngắm nhìn chùm tia nắng chiếu sáng cả khoang hang động rộng lớn. Nơi đây hình thành nên thạch nhũ Bánh Cưới được cấu thành bởi các lớp nhũ viền và chịu tác động từ dòng thác từ miệng hố sụt đổ xuống, tạo nên bề mặt bằng phẳng như chiếc bánh. Đây là một số cặp đôi đã cầu hôn bạn gái của mình, nên từ đó khối măng đá được đặt tên là Bánh Cưới (Wedding Cake).
5. Hố sụt 2: Vườn Địa Đàng
Hố sụt 2 sâu 250m và rộng 175m, hình thành nên một khu rừng nguyên sinh với 98 loài thực vật cùng nhiều loài động vật như sóc bay, khỉ, v.v.
Bầu trời sáng rực, ánh nắng xuyên qua tán lá và thảm thực phong phú tại Hố sụt 2 đã khiến đoàn thám hiểm nghỉ rằng đây là cửa sau của hang động. Tuy nhiên, sau khi khảo sát, vượt qua khu rừng họ phát hiện khoang tiếp theo của hang động và nhận ra khu rừng này nằm hoàn toàn trong lòng hang đá.
Khu vực có ánh nắng dồi dào phát triển các loài cây thân gỗ có đường kính nhỏ và thân cây cao đến 40 - 50m để đón ánh nắng tự nhiên. Khu vực gần khoang hang động nhận được ít ánh sáng hơn nên phát triển các loài thân thảo như dương xỉ và rêu.
6. Ngọc động
Ngọc động trong Hang Sơn Đoòng có số lượng đặc biệt nhiều, kích thước lớn ấn tượng và màu sắc kỳ lạ. Những viên ngọc động hình thành trong các ngăn nhũ viền có kích thước lớn và liên kết với nhau. Đoạn có nước nhỏ xuống thì ngọc động lấp lánh khi chiếu đèn vào. Có những viên ngọc động tròn vo như quả bóng chày, có viên màu sắc lốm đốm như vỏ trứng chim bồ câu.
Những viên ngọc động này chỉ có giá trị khoa học chứ không có giá trị kinh tế và nếu mang ra ánh sáng mặt trời sẽ trở nên xấu xí, mất đi vẻ đẹp vốn có. Do đó du khách không nên chạm vào ngọc động cũng như mang những viên ngọc động này ra ngoài.
7. Hành lang Passchendaele
Hồ nước ngầm dài khoảng 600m trong xanh và phẳng lặng như một khối ngọc bích khổng lồ trải dài khi có ánh đèn soi vào. Du khách sẽ ngồi thuyền để di chuyển qua giữa 2 bức tường đá cao vun vút. Vào những ngày không có nước, hồ nước rút cạn, hiện ra đoạn hành lang ngập bùn khoáng buộc du khách phải lội bùn để đến được Bức tường Việt Nam ở cuối hang động.
8. Bức tường Việt Nam
Bức tường Việt Nam được hình thành bởi nhũ dòng chảy tạo nên một kỳ quan tráng lệ, mềm mại như dòng thác nhưng đồng thời cũng là thử thách lớn đối với người chinh phục.
Bức tường cao 90, trong 65m đầu có độ dốc 45 độ và 25m cuối cao thẳng đứng. Du khách sẽ mang thiết bị chuyên dụng để leo lên bức tường đánh dấu điểm kết thúc của hang động lớn nhất thế giới.
Khí hậu và hệ sinh thái riêng biệt trong Hang Sơn Đoòng
Không gian bên trong Hang Sơn Đoòng có khí hậu hoàn toàn riêng biệt, những hiện tượng thời tiết đặc trưng và ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết bên ngoài. Nguyên nhân là nhờ vào kích thước hang động khổng lồ, dài đến 9km, có dòng sông ngầm cung cấp độ ẩm và các hố sụt đã giúp không khí lưu thông, nhận ánh sáng tự nhiên.
Nhiệt độ trong hang luôn duy trì ổn định khoảng 20 - 25°C, mát mẻ vào mùa hè và ấm hơn vào mùa đông. Đặc biệt, hơi ẩm từ sông ngầm bốc lên, gặp ánh sáng thì ngưng tụ tạo thành những làn mây lơ lửng, đặc trưng rõ nét nhất từ tháng 6 - 8.
Tại Hố sụt 1, ánh nắng mặt trời chiếu qua miệng hố sụt cao hơn 450m tạo nên hiện tượng sunbeam rực rỡ mà du khách có thể nhìn thấy rõ nhất từ tháng 1 - 3. Vào những ngày có mưa, Hố sụt 1 có thể hình thành rèm mưa thác nước đổ xuống Wedding Cave.
Các yếu tố như độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ trong Hang Sơn Đoòng còn đóng vai trò quan trọng hình thành nên hệ sinh thái khép kín. Nơi đây được ghi nhận có hơn 200 loài thực vật (rêu, dương xỉ, cây bụi, cây thân gỗ, v.v. tại 2 hố sụt) và hơn 203 loài động vật (bướm, côn trùng, dơi, sóc bay, bọ cạp bạch tạng, cá mù,v.v.).
Hệ sinh thái duy trì sự cân bằng nhờ chuỗi thức ăn tự nhiên: Thực vật nuôi động vật ăn cỏ → động vật ăn cỏ nuôi động vật ăn thịt → nấm và vi sinh vật phân hủy xác động vật ăn thịt thành phân hữu cơ nuôi dưỡng thực vật.
Cách tham gia Tour thám hiểm Hang Sơn Đoòng
Oxalis Adventure là công ty duy nhất được cấp phép vận hành tour thám hiểm Hang Sơn Đoòng. Đây là tour thám hiểm có độ khó cao, giới hạn 10 du khách mỗi tour (1000 khách mỗi năm) và yêu cầu du khách tham gia có độ tuổi dao động từ 18 - 70 tuổi. Du khách cần đạt các yêu cầu nghiêm ngặt về thể lực.
Giá vé tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng là 79,500,000 VND (US$3000)/ mỗi du khách. Chi phí bao gồm thuế VAT, phí tham quan và phí dịch vụ môi trường rừng (US$600), phí quản lý và phí giám sát của vườn quốc gia (US$20).
Yêu cầu sức khoẻ khi tham gia tour Thám hiểm Sơn Đoòng:
- Có kinh nghiệm trekking 1 tour qua đêm và 1 - 2 tour trekking trong ngày với địa hình rừng/núi/đá/dốc, độ cao chênh lệch từ 300m và di chuyển ít nhất 8km/ngày.
- Thường xuyên chơi các môn thể thao và rèn luyện thể lực để có thể leo cầu thang 5 tầng liên tục mà không bị khó thở và chạy liên tục 5km trong vòng 50 phút.
Quy trình đặt tour thám hiểm Sơn Đoòng như sau:
- Truy cập trang tour https://oxalisadventure.com/vi/tour/tham-hiem-son-doong-4n3d/ trên website Oxalis Adventure.
- Chọn Đặt chỗ
- Chọn ngày khởi hành còn trống phù hợp
- Điền form đăng ký với thông tin cá nhân, trình độ thể lực, bệnh lý (nếu có) và kinh nghiệm trekking.
- Sau khi gửi form, du khách sẽ nhận được email xác nhận tạm giữ chỗ (booking code).
- Trong 3 - 5 ngày, Oxalis sẽ rà soát và đánh giá hồ sơ; nếu thiếu thông tin hoặc cần bổ sung, đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trực tiếp
- Xác nhận thanh toán
- Nhận hỗ trợ chuẩn bị trước tour
- Cập nhất tình trạng sức khoẻ trước ngày đi
Du khách có nhu cầu đặt tour hoặc cần thêm thông tin, vui lòng liên hệ:
- Website: https://oxalisadventure.com/
- Email: contact@oxalisadventure.com
- Hotline: +84 919900357
Lịch trình tóm tắt của tour Thám hiểm Sơn Đoòng 6 ngày 5 đêm
- Ngày 1: Phổ biến an toàn - Phong Nha
- Ngày 2: Bản Đoòng - Hang Én
- Ngày 3: Cửa hang Sơn Đoòng - Khu cắm trại Hố Sụt 1
- Ngày 4: Vườn Địa Đàng - Khu cắm trại số 2
- Ngày 5: Bức Tường Việt Nam - Cửa ra - Chày Lập Farmstay
- Ngày 6: Chày Lập Farmstay - Đồng Hới
Những nỗ lực bảo tồn Hang Sơn Đoòng
Là đơn vị duy nhất được cấp phép vận hành các tour du lịch mạo hiểm đến Hang Sơn Đoòng, Oxalis Adventure đã nỗ lực tiến hành các giải pháp và tuân thủ các quy định để bảo vệ môi trường và bảo tồn hệ sinh thái trong hang động, góp phần nâng cao ý thức của cộng đồng về vấn đề gìn giữ các tài nguyên thiên nhiên:
- Tour du lịch được vận hành từ tháng 1 đến tháng 8 hàng năm, vì lý do thời tiết và để hang có thời gian “tự phục hồi” hệ sinh thái.
- Mỗi năm chỉ có 1000 khách được tham gia tour để đảm bảo vấn đề an toàn, du lịch bền vững và hạn chế tác động đến hang động.
- Quá trình trekking luôn đi theo lối đi đã được đánh dấu, tránh tác động đến nền hang và bảo vệ thạch nhũ.
- Thay thế nước đóng chai bằng máy lọc nước, sử dụng túi được phân hủy sinh học được làm từ bột ngô
- Không xây dựng cơ sở hạ tầng trong hang, những gì được mang vào hang, vào rừng đều được mang ra.
- Sử dụng nhà vệ sinh ủ phân vi sinh Oxalis Composting Toilets (nhà vệ sinh tự hoại) để không ảnh hưởng đến các mạch nước xung quanh.
Hang Sơn Đoòng là một kỳ quan thiên nhiên tuyệt đẹp, là niềm tự hào của đất nước Việt Nam. Đây còn là một kiệt tác của tạo hóa, là một món quà vô giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Hang động này không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn, mà còn là một nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá cần được bảo tồn và phát huy. Để bảo tồn hang Sơn Đoòng và phát triển du lịch bền vững, cần có sự chung tay của chính quyền, cộng đồng địa phương và du khách.
